# Bakoven → gastenkamer (B&B): onderzoek en ontwerpregels

Onderzoek om de bakoven om te bouwen tot één gastenkamer met eigen badkamer.
Dit bestand voedt de grondplanvarianten in `index.html` / `svg/` (V1–V10 de basis, V11–V12 extra opties, V13–V15 voorstellen van Codex) en de sfeerbeelden in `renders/`. Elk getal waarop de tekeningen steunen staat in §7, en de generator (`tools/build.py`) toetst de plannen aan die regels.

Datum: 2026-10-14. Eenheden: cm, tenzij anders vermeld.

---

## 1. Waarmee we werken (na isolatie)

De geometrie komt uit `../analyse/dimensions.json`. De afwerkingsopbouw is die uit de geplande renovatiefasen:

- **Muren:** 10 cm rotswol tussen verticale regels om de 60 cm, afgewerkt met gyproc. Dat neemt **≈ 11,5 cm** van elke muur af.
- **Vloer:** 15 beton + 14 PUR + 8 chape + 2 parket. De afgewerkte vloer komt **4 cm lager** te liggen dan het oude vloerpeil (oud vloerpeil = niv. 0,47).
- **Dak:** isolatie tussen de kepers, binnen afgewerkt. De ruimte blijft **open tot onder het dak**, zonder vlak plafond.

| | Ruwbouw (metselwerk) | Afgewerkt (–11,5 per muur) |
|---|---|---|
| Breedte (garagemuur → straatgevel), achteraan | 577 | **554** |
| Breedte vooraan (garagemuur staat 2,1° schuin) | 592 | ≈ 569 |
| Diepte (achter → voor), straatkant | 412 | **389** |
| Diepte, garagekant | 422 | ≈ 399 |
| Vloeroppervlakte | 24,36 m² | **≈ 22,1 m²** |
| Bruikbare rechthoek | — | **554 × 389 = 21,5 m²**, plus smalle stroken langs de schuine garagemuur en voorgevel |

**Vaste openingen** (uit de plannen, in coördinaten van de afgewerkte ruimte):

- **D1 voordeur:** muuropening van 94 op x 201–296. Eén deurblad van 88, scharnieren aan de straatkant, **draait naar binnen**. De draaicirkel beslaat x 204–292 en reikt ongeveer 85 cm de kamer in.
- **W1 raam:** 70 breed op x 413–483. De vensterbank ligt op **≈ 99 cm** boven de nieuwe vloer. Twee draaivleugels.
- **G1 glasbouwstenen:** 119 breed in de achtermuur op x 217–336, z **156–196** boven de nieuwe vloer. Ze zitten hoog genoeg om er een hoofdbord of bureau onder te zetten.
- De **straatgevel en de garagemuur zijn blind**. Al het daglicht komt van voren (koerkant, ongeveer noord), plus de strook glasbouwstenen achteraan (ongeveer zuid).

**Hoogtes (schatting):** ongeveer **2,50 m** aan de afgewerkte muur, stijgend onder ongeveer 34° tot ongeveer **3,8 m** onder de nok. De nok loopt over de lange as, ongeveer in het midden van de diepte (y ≈ 235). De hanenbalken zitten op ≈ 3,6 m.

Wat de hoogtes toelaten:

- Een badkamerbox met een vlak plafond op 2,30–2,40 m past overal.
- De ruimte boven de box (ongeveer 1,2–1,4 m aan de nok) kan dienen voor opslag of technieken (ventilatie-unit, boiler).
- Een **slaapvide is niet realistisch**: er is geen zone van 2 × 2 m met stahoogte boven 2,40.

---

## 2. Regels die gelden (Vlaanderen)

### 2.1 Logiesdecreet: minimale exploitatievoorwaarden voor kamergebonden logies

Bron: BVR Logiesdecreet, bijlage 1, exploitatienormen voor kamergebonden logies (v2023).

| Vereiste | Wat het betekent voor deze kamer |
|---|---|
| Een bed met matras en hoofdkussen per slaapplaats | tweepersoonsbed 160/180 of 2 × 90 |
| "een voorziening om kleding op te bergen of op te hangen" | kleerkast of open hangrek |
| voldoende **algemene verlichting**, en de kamer **kan verlucht worden** | plafond- of algemene verlichting, opendraaiend raam, plus ventilatie (§2.4) |
| een voorziening om **zich met warm water te wassen** met voldoende privacy | douche |
| een **lavabo** met stromend water | lavabo |
| een **wc met bril en spoeling** plus een **vuilnisbakje met deksel**, in een **individueel afsluitbare ruimte** (de verhuureenheid zelf mag als die ruimte gelden) | wc-ruimte of badkamer met afsluitbare deur |
| alles werkt en is vrij van gebreken | — |

Je moet je ook **aanmelden bij Toerisme Vlaanderen** en over een **brandveiligheidsattest** beschikken.

### 2.2 Brandveiligheid: bijlage 2 is van toepassing

Dit geldt voor kamergebonden logies met **maximaal 3 verhuureenheden en maximaal 9 slaapplaatsen**.

**Vluchtwegen:** normaal heeft elke gastenkamer **twee onafhankelijke uitgangen** nodig. **Eén volstaat** als aan al deze voorwaarden voldaan is:

1. de eenheid is **één open ruimte** (de sanitaire ruimtes mogen apart zijn);
2. de uitgang leidt **rechtstreeks naar buiten**;
3. ze ligt op het evacuatieniveau (gelijkvloers);
4. de bruto vloeroppervlakte is **≤ 30 m²**. De bakoven is **28,4–29,1 m² bruto**, dus dat klopt;
5. er staan **geen kooktoestellen op de vluchtweg**.

> ⇒ **Ontwerpregel:** houd de kamer één open ruimte. Alleen de badkamer of wc mag afgesloten worden. Een apart bureau of een aparte dressing met een deur zou een tweede vluchtweg vereisen. Die tweede weg zou dan raam W1 moeten zijn, dat een vrije opening van ongeveer 60 × 80 nodig heeft, en W1 is daar maar net groot genoeg voor. Zet **geen kitchenette** bij de deur; een waterkoker of koffiemachine mag wel.

De vluchtdeur moet van binnenuit **zonder sleutel** open kunnen (een cilinder met draaiknop is in orde).

**Andere brandveiligheidseisen:**

- **Rookmelder:** minstens één autonome melder in de kamer. Neem er een met een ingebouwde batterij van 10 jaar (het minimum is 5 jaar). Test hem elk kwartaal.
- **Brandblusser:** **6 kg poeder of 6 l schuim** per 150 m², in of vlak bij het logies. Hij moet elk jaar nagekeken worden. Twee toestellen van 3 kg gelden **niet** als één toestel van 6 kg.
- **Elektrische installatie:** vereist een geldig keuringsverslag, elke 5 jaar te hernieuwen.
- **Verwarming:** **geen open verbrandingstoestellen** in de slaapkamer, en geen bruikbare sierschouw.
- **Informatie voor de gasten in de kamer:**
  - brandinstructies in NL/FR/DE/EN;
  - een vereenvoudigd evacuatieplan;
  - het noodnummer 112;
  - een contactpersoon voor noodgevallen.
- **Scheiding:** de garage is een aangrenzend deel van het gebouw, en de gemeenschappelijke muur is **metselwerk (betonblok, 14 cm)**, dus die wordt zonder attest aanvaard. Maak er geen openingen in.

### 2.3 Omgevingsvergunning en gemeentelijke regels

Een bijgebouw omvormen tot toeristisch logies is in principe **een vergunningsplichtige functiewijziging**. Er bestaat een vrijstelling voor "complementaire functies" bij een woning, onder voorwaarden (≤ 8 logieseenheden, geen restaurant of café, voorafgaand advies van Toerisme Vlaanderen). Of een **vrijstaand bijgebouw** daaronder valt, moet nagevraagd worden bij de **gemeente**.

Gemeenten voegen er vaak eigen voorwaarden aan toe. De gids van Brugge is een voorbeeld van wat je kunt verwachten:

- kamer voor 2 personen **≥ 10 m²** (badkamer niet meegerekend). ✔ Deze kamer is ongeveer 22 m².
- Kamerhoogte **≥ 2,40 m**. ✔ Geschat ≥ 2,50.
- **Licht en lucht ≥ 1/10 van de vloeroppervlakte**, met minstens één opendraaiend raam; dakramen alleen volstaan niet. ⚠ Zie hieronder.
- Twee onafhankelijke vluchtwegen. De gewestelijke brandregel hierboven versoepelt dit voor één open ruimte ≤ 30 m², maar een gemeente kan strenger zijn.

> ⚠ **Daglicht is het zwakke punt.** De regel vraagt 1/10 van 22 m², dus **≈ 2,2 m²** licht.
> - W1 (0,70 × 0,98 = 0,69 m² opening) en G1 (1,19 × 0,40 = 0,48 m², vast) geven samen **≈ 1,2 m²**.
> - Een **voordeur met glas** zou er ongeveer 1,0 m² bij geven.
> - De andere mogelijkheden zijn W1 **hoger maken, tot ongeveer 40 cm** boven de vloer, of een **dakraam in het voorste dakvlak** plaatsen.
>
> Vraag de gemeentelijke bouwverordening op voor je het raam vastlegt. De grondplannen hieronder houden de openingen zoals ze zijn. Waar een variant baat zou hebben bij een aanpassing, staat dat erbij.

### 2.4 EPB, ventilatie en isolatie

Nieuwe verblijfsruimtes moeten **minimale ventilatie** hebben (EPB, NBN D 50-001 zoals aangepast door Vlaanderen):

| Ruimte | Vereist ontwerpdebiet |
|---|---|
| Slaapkamer (droge ruimte) | toevoer 3,6 m³/h per m², min. 25, **max. 72 m³/h**. Bij 22 m² is dat **72 m³/h** |
| Badkamer | afvoer **min. 50 m³/h** (max. 75) |
| Aparte wc | afvoer **min. 25 m³/h** |

In de praktijk:

- **Systeem C:** ventilatierooster in het raam- of deurkader, plus mechanische afzuiging in badkamer en wc.
- **Systeem D:** een kleine unit met warmterecuperatie. Die past boven het badkamerplafond, zoals in hotels.

**U-waarden:** opnieuw geïsoleerde muren en daken moeten voldoen aan **Umax ≈ 0,24 W/m²K**. Controleer de tabel voor het jaar van de vergunningsaanvraag met de EPB-verslaggever.

- **Muren:** 10 cm rotswol tussen regels op 34 cm baksteen of 19 cm blok komt uit op ongeveer **U ≈ 0,30–0,35**. Dat is waarschijnlijk **niet genoeg**; 14–16 cm of een betere lambda is nodig. ⚠ Controleer dit voor je materiaal koopt.
- **Vloer:** 14 cm PUR geeft U ≈ 0,15, dat is in orde.

### 2.5 Elektrische installatie: AREI

**Plannen.** De elektricien tekent een **situatieschema** op het grondplan: waar de verdeelkast (zekeringkast), stopcontacten, lichtpunten, schakelaars en toestellen komen. Daarnaast tekent hij een **ééndraadschema** van de kringen. Beide gebruiken de standaardsymbolen (zie de legende op de plannen). De keurder controleert ze bij de keuring.

**Kringen.**

- Maximaal **8 punten per kring**. Een dubbel stopcontact telt als 1 punt. In een gemengde kring telt elk lichtpunt als een stopcontactpunt.
- Doorgaans **2,5 mm² / 20 A** voor stopcontacten en **1,5 mm² / 16 A** voor verlichting.
- De hele installatie zit achter een **verliesstroomschakelaar (differentieel) van 30 mA**.

**Badkamerzones (volumes).**

| Zone | Waar | Wat mag |
|---|---|---|
| 0 | in de douchebak | — |
| 1 | boven de douchebak, tot 2,25 m | alleen IPX5-verlichting op zeer lage veiligheidsspanning |
| 2 | 60 cm rond zone 1 | IPX4-verlichting; schakelaars ≥ 1,60 m |
| 3 | buiten zone 2 | — |

- **Stopcontacten ≥ 60 cm van de douche-rand**, op een bijkomende **differentieel van 10 mA** op de badkamerkring.
- Alle metalen delen krijgen een **equipotentiaalverbinding** (douche-afvoer, handdoekradiator, wapeningsnet in de chape).

**Montagehoogtes (gangbare praktijk).**

| Element | Hoogte |
|---|---|
| Schakelaars | 1,10 m (bereik 0,90–1,30) |
| Stopcontacten, droge ruimte | ≥ 15 cm |
| Stopcontacten, badkamer | ≥ 25 cm |
| Stopcontacten aan het bed | 30–60 cm, of net boven het nachtkastje |
| Stopcontacten aan het bureau | 85–110 cm (boven het werkblad) |

---

## 3. Een hotel- of gastenkamer indelen: goede praktijk

Samengevat uit de praktijk van hotelontwerp en richtlijnen (vrije ruimtes à la Neufert, DIN 18040-2 voor toegankelijke badkamers, FACQ/Belgisch badkameradvies, artikels over de planning van hotelkamers; zie de bronnen).

**1. Zonering.** Een goede gastenkamer heeft drie zones na elkaar:

- **aankomst** (deur, bagage, kapstok, kleerkast);
- **nat** (badkamer);
- **rust** (bed, daarna de zetel of het bureau bij het raam).

Het klassieke hotelplan legt de badkamer **naast de ingang**. Zo blijven de leidingen gegroepeerd, ligt het bed weg van deur en gang, en is de weg van bed naar wc 's nachts kort en veilig.

**2. Het bed:**

- Hoofdeinde tegen een **massieve, stille muur**. Niet onder een raam, niet tegen een deur, en liefst niet tegen de wc- of douchemuur van de badkamer, of tegen de lawaaierige garagemuur.
- Gasten willen **vanuit het bed de deur en het raam zien**.
- Bij een tweepersoonsbed toegang langs **beide kanten**: **≥ 60 cm** per kant, **≥ 50** op krappe plaatsen.
- **≥ 70–90 cm** aan het voeteneinde als daar een doorgang is.

**3. Bagage** komt **bij de ingang en de kleerkast**, nooit op de weg naar de badkamer.

- Bagagebank of -rek van ongeveer **90 × 50, op 45–55 cm hoogte**, met een muurbescherming erachter.
- Een **tweede open plank** voor de open koffer werkt goed.

**4. Kapstok (jassen ophangen).** Bij de ingang, zodat jassen niet op het bed of de stoel belanden.

- **4–6 haken** of een korte stang, **60–100 cm breed**, haken op **160–180 cm** hoogte.
- Jassen steken **30–35 cm** uit de muur: reken de kapstok als **35 cm diep** en houd er **60 cm vrij** voor.
- **Nooit achter de draaicirkel van de voordeur**: de deur zou tegen de jassen slaan.
- Plaats voor schoenen eronder.

**5. Opbergruimte.** B&B-gasten blijven 1–4 nachten. **100–150 cm hangruimte** met een legplank erboven, plus enkele laden, is genoeg.

- Hangdiepte **60 cm**.
- Open hangrekken of **schuifdeuren** besparen draairuimte.
- Plaats voor een **kluisje**, een **strijkijzer**, een **extra deken**, en de brandblusser (aangeduid met een pictogram).

**6. Werken of eten.** Ofwel een **bureau**, ofwel een **tafeltje voor twee** met 2 stoelen. B&B-gasten gebruiken het voor ontbijt op de kamer, werk op de laptop of een glas wijn.

- **Tafel voor 2:** **70 × 70 minimum** (60 × 60 is een bistrotafeltje, te klein voor een ontbijt), **80 × 80 comfortabel**, rond **Ø 80**. Reken **60–70 cm breedte per couvert**, en **60–75 cm vrij achter de tafelrand** voor de stoel.
- **Bureau:** **100–130 × 50–60**, hoogte **74**, met een stopcontact boven het werkblad.
- Zet de tafel bij het **raam**.
- Voorzie **≥ 75–80 cm** achter een stoel om hem achteruit te schuiven.
- Een **koffie-/theehoek** (waterkoker, kopjes) is standaard in een B&B. Het is geen kooktoestel, maar houd hem voor de zekerheid buiten de vluchtweg.
- De tekeningen vermelden nu de maat (B × D) op elke tafel, elk bureau, elke kleerkast, bagagebank, elk dressoir en elke zetel.

**7. Vrije ruimtes in de badkamer:**

| Element | Maat / vrije ruimte |
|---|---|
| Wc (hangend) | pot 36 × 54; **≥ 20 cm vrij naast** de pot tot een muur (as ≥ 40 van de zijmuur); **≥ 60–70 cm** vrij ervoor |
| Lavabo | 50–80 breed; **70 cm** vrij ervoor |
| Douche | **90 × 90 minimum**, **90 × 120 of 100 × 120 comfortabel**; een inloopdouche vraagt ≥ 120 lengte met een glaswand van 80–90; ≥ 70 vrij voor de instap |
| Aparte wc-ruimte | **≥ 90 × 150** binnenmaat (hangwc, deur draait **naar buiten** of schuift) |
| Deuren | ≥ 73 vrije doorgang (kader 83); schuif- of inbouwschuifdeuren zijn het best in kleine ruimtes |
| Toegankelijk (DIN 18040-2) | draaicirkel 150 × 150, drempelloze douche 120 × 120, 90 cm transferruimte naast de wc |

**Echte maten sanitair** (zo gebruikt in de tekeningen):

- **Hangtoilet:** pot **36 × 54** (bereik 35–38 breed, 48–58 diep; compact 49), voor een **voorzetwand met inbouwreservoir van 20 cm** diep (15–25). De wc steekt dus **≈ 74 cm** uit de dragende muur.
  - Zithoogte **40–46** (comfort 46–48).
  - Vrij ervoor **≥ 60** (70 comfortabel).
  - As **≥ 40 cm** van een zijmuur (≥ 20 cm vrij naast de pot).
- **Lavabo hangend:** **60 × 46** (50–80 breed, 40–50 diep), bovenkant op **85–90 cm**.
  - **Fonteintje** (handwasbakje in een aparte wc): **40 × 25**.
  - **Lavabomeubel:** **80 × 46**.
  - Vrije zone ervoor **70 cm**.
- **Douchebak/inloopdouche:** **90 × 90 minimum**, **90 × 120 / 100 × 120 comfortabel**.

**8. Handdoeken drogen en ophangen.**

- Een **elektrische handdoekradiator** van ≈ **50 × 120 (h)**, **300–500 W**, op een **eigen kring met tijdschakelaar**.
- **Binnen handbereik van de uitstap uit de douche**, maar **buiten zone 1** (in zone 2 enkel klasse II, IPX4).
- Reken hem als **12 cm diep** en houd er **30 cm vrij** voor.
- Daarnaast **2 haken of een stang per gast** naast de douche, en een **haak bij de lavabo**.
- De radiator droogt ook de badkamer na het douchen.

**9. Deuren.**

1. **Vrije aanloopzone:** minstens **70 cm diep over de volle deurbreedte, aan beide kanten** van elke deur. Geen meubels, sanitair of bagage in die zone.
2. **De draaicirkel van een deur mag nooit de gebruikszone van een toestel of meubel kruisen.** Wie aan de lavabo staat, op de wc zit, uit de douche stapt, aan de kleerkast staat of naast het bed staat, mag niet geraakt worden door een opengaande deur.
3. Wie de badkamer binnenstapt, mag **niet recht tegen de wc of een lavabo lopen**: de **eerste 70 cm achter de deur blijven vrij**.
4. Een **badkamer- of wc-deur draait liefst naar buiten of schuift**, zodat iemand die binnen tegen de deur valt nog bereikbaar is.
5. De **voordeur** krijgt een **vrije inkomzone van 120 cm diep** over haar breedte (binnenstappen, de deur sluiten, de koffer neerzetten).

**10. Gecombineerd of gesplitst.**

- **Eén badkamer** (douche + wc + lavabo) neemt de minste ruimte in.
- Een **aparte wc** is het meest geprezen comfortpunt als twee mensen de kamer delen.
- De **"gesplitste badkamer"** heeft de lavabo open naar de kamer (lavabonis) met douche en wc in twee kleine cellen. Dat voelt als een hotel aan en is heel efficiënt.

**11. Verlichtingslagen.**

| Laag | Wat |
|---|---|
| Algemeen | dimbaar, 2700 K: wandlampen of opwaartse lichtbundels, of spots op de hanenbalken bij een open dak |
| Functioneel | 2 **leeslampjes aan het bed**, bureaulamp, spiegelverlichting |
| Accent | ledstrip aan het hoofdbord, kastverlichting |
| Nacht/oriëntatie | lage ledverlichting langs de weg naar de badkamer |

- **Hoofdschakelaar bij de deur** aan de krukzijde, op 1,10 m.
- **Wisselschakeling** van het hoofdlicht **aan het bed**.
- Schakelaars voor de leeslampjes **binnen bereik van het hoofdkussen**.
- De schakelaar van het badkamerlicht zit buiten, of binnen buiten de natte zones, met een afzuigventilator met nalooptijd.

**12. Stopcontacten, zoals gasten ze vandaag gebruiken:**

- **aan beide kanten van het bed** een dubbel stopcontact **met USB-C**;
- aan het bureau of de tafel een dubbel;
- aan de tv een dubbel plus data;
- **aan de spiegel** een stopcontact voor scheerapparaat of haardroger, op 60 cm van de douche;
- **in de bagage-/inkomzone** één, voor de stofzuiger van de poetshulp;
- aan de **koffiehoek** één;
- de technieken op een eigen kring: boiler, handdoekradiator, ventilatie-unit, collector van de vloerverwarming.

**13. Comfortdetails:**

- **Verduisterende** gordijnen of een rolgordijn aan W1 en G1 (het raam ligt op het noorden, maar de koer is verlicht).
- Een **handdoekradiator** (zie punt 8).
- Een **kapstok** voor jassen (zie punt 4) en haken voor handdoeken.
- Een **passpiegel** bij de ingang.
- **Vloerverwarming** in de chape van 8 cm met een thermostaat in de kamer.
- **Wifi**-dekking.
- **Buitenlicht** aan de deur met bewegingsmelder.

---

## 4. Sanitaire leidingen: beslis **voor het beton gestort wordt**

De vloer wordt uitgegraven (−43 cm) en de volgende fase is de **betonplaat van 15 cm**. Dat is het laatste goedkope moment om de afvoeren te leggen.

**Buisdiameters:**

| Toestel | Buis |
|---|---|
| Wc | Ø 110 |
| Douche | Ø 50 |
| Lavabo | Ø 40 |

Helling 1–2 %. Leg ze in het zandbed **onder** het beton en laat ze door de plaat naar boven komen op de exacte plaatsen van wc, douche-afvoer en lavabo.

**Vloerhoge douche:**

- Een douchegoot of puntafvoer heeft ongeveer 7–9 cm opbouw nodig. Dat past in de chape van 8 cm plus 2 cm tegellaag, maar alleen als de afvoerbuis in de plaat of de PUR-laag ligt.
- Tegels + lijm (≈ 2 cm) vervangen in de badkamer het parket, zodat de vloer **gelijk** blijft.

**Aansluiting: alles naar de garage.** De afvoer en de watertoevoer lopen via de gemeenschappelijke muur naar het
garagegebouw (riolering en watermeter zitten daar). Gevolgen:

- Varianten met de natte zone **tegen de garagemuur** (V1, V3, V4, V6, V8, V10, V11) hebben de kortste leidingen.
- Varianten met de natte zone aan de **straatkant** vragen een collector van ≈ 5–6 m onder de kamervloer. Bij 1 % helling
  is dat ≈ 6 cm verval: dat past in de uitgraving, maar het kost meer buis en de collector moet vóór het storten liggen.
- Het **loodgietersplan** bij elke variant (knop "Loodgieter" op de pagina) toont de collector Ø 110 recht naar de
  garagemuur, de aftakkingen (wc Ø 110, douche Ø 50, lavabo Ø 40, condensafvoer airco Ø 32), en de waterleidingen:
  koud uit de garage naar boiler + verdeler, dan in ster naar elk tappunt (meerlagenbuis 16/20 in de chape), warm alleen
  naar lavabo en douche.
- Voorzie een **beluchter** (luchtinlaatklep) in de voorzetwand van het toilet, of een verluchting tot boven het dak.
- **Brandscheiding:** de gemeenschappelijke muur met de garage is de brandscheiding (§2.2). Hou de doorvoeringen zo
  klein mogelijk (bij voorkeur onder het maaiveld/onder de vloerplaat) en dicht elke doorvoer brandwerend: een
  **brandmanchet** rond PVC-buizen vanaf Ø 50, brandwerende mortel of kit rond waterleidingen en koelleidingen.
- Dichtbij de doorgang in de garagemuur: een **ontstoppingsstuk** (bereikbaar vanuit de garage) en een
  **terugslagklep** als de riolering in de garage hoger kan staan.

**Warm water**, de mogelijkheden:

- een **elektrische boiler van 80–100 l**, of een warmtepompboiler in een kast;
- of een **aansluiting vanuit het huis**, als dat dicht genoeg is.

Voorzie een **technische kast** van ongeveer 60 × 60 voor boiler, verdeelkast en ventilatie-unit, of gebruik de ruimte boven het badkamerplafond.

---

## 4b. Tv, airco en dak

**Tv:**

- Wandmodel 43" (≈ 97 × 56 cm), midden van het scherm op ≈ 1,10–1,20 m; tv/data en een dubbel stopcontact erachter.
- Kijkafstand vanuit bed 1,5–4,5 m, het scherm recht tegenover het voeteneinde: hoogstens 40° naast de as van het bed.
  Geen wand of hoge kast in de zichtlijn. De plannen tekenen die zichtlijn (blauwe stippellijn) en controleren ze.

**Airco (split-unit):**

- Binnenunit ≈ 80 × 20 × 30 cm, hoog aan de muur (onderkant ≈ 2,0 m, ≥ 15 cm onder het dak), met een eigen kring
  (16 A) en een condensafvoer Ø 32 met sifon naar de afvoer.
- Niet recht op het hoofdkussen laten blazen (geen bed binnen ≈ 2,5 m voor de unit), niet boven deur of raam, niet in de
  badkamer. Liefst tegen de garagemuur of een lange blinde muur, zodat de lucht over de lengte van de kamer gaat.
- De **buitenunit** komt aan of in de garage: koelleidingen en condensafvoer gaan door de gemeenschappelijke muur.
  Een warmtepomp-airco verwarmt ook: handig als aanvulling op de vloerverwarming.

**Dak (zichtbaar):**

- Gewenste afwerking: een **zichtbaar houten dak** in licht, onbehandeld, ruw gezaagd hout: brede planken (beschot)
  op zichtbare kepers, met eiken spanten (trekbalk/hanenbalk, makelaar en schoren) en gordingen.
- Dan moet de isolatie **boven het beschot** (sarking-dakisolatie, bv. PIR- of houtvezelplaten op het beschot, daarna
  tengels, panlatten en pannen). Isolatie tussen de kepers zou het hout verbergen. Bespreek dit met de aannemer en de
  EPB-verslaggever (U ≤ 0,24 W/m²K).
- In de sfeerbeelden is dit dak overgenomen van de referentiefoto (`renders/ref-dak.png`).

---

## 5. Elektrische symbolen op de plannen

Vereenvoudigd van de symbolen op een Belgisch situatieschema (EN 60617 / AREI-stijl).

| Symbool | Betekenis |
|---|---|
| ⊗ in een cirkel | lichtpunt plafond |
| ⊗ met een streepje naar de muur | wandlicht, bv. leeslampje |
| klein cirkeltje met een punt | inbouwspot; IP44+ in de badkamer |
| stippellijn | ledstrip (hoofdbord, kast, nachtlicht) |
| halve cirkel op de muur | stopcontact, geaard; `2` = dubbel, `USB` = met USB-C |
| cirkel met een streep | schakelaar. 1 streep = enkelpolig, 2 = dubbel, `↕` = wissel, `↗` = dimmer |
| `R` in een cirkel | rookmelder |
| ventilatorsymbool | mechanische afzuiging |
| `T` | thermostaat |
| `TV` / `RJ` | tv-/datacontact |
| gestippelde boog | verbinding schakelaar → lichtpunt |

---

## 6. Afgeleid programma van eisen

De kamer moet bevatten:

1. een **tweepersoonsbed 160 × 200** (of 180 / 2 × 90) met **2 nachtkastjes**;
2. een **kleerkast** met ≥ 100 cm hangruimte;
3. een **bagageplek** en een **kapstok** bij de ingang;
4. een **bureau of tafel voor twee**;
5. een **douche** van minstens 90 × 90, een **lavabo** en een **wc** achter een afsluitbare deur, plus een **handdoekradiator**;
6. een **koffiehoek**;
7. technieken: boiler, verdeelkast, ventilatie;
8. de **rookmelder** en de **brandblusser**.

De randvoorwaarden:

- één open ruimte (sanitair uitgezonderd), zodat één vluchtweg volstaat;
- de draaicirkel van de deuren niet blokkeren, en 70 cm vrij aan beide kanten van elke deur;
- het hoofdeinde tegen een massieve muur.

---

## 7. Maten gebruikt en gecontroleerd in de tekeningen

| Element | Gebruikte maat | Gecontroleerde vrije ruimte |
|---|---|---|
| Tweepersoonsbed | 160 × 200 (V6: 2 × 90 × 200; V9: 180 × 200) | ≥ 55 vrij langs elke lange zijde, ≥ 60 aan het voeteneinde als het een doorgang is |
| Nachtkastje | 45–50 × 40 | — |
| Kleerkast | 60 diep, ≥ 100 lang | 70 vrij ervoor |
| Bagagebank | 90 × 50 | 60 vrij ervoor |
| Kapstok | 60–100 breed, 35 diep (jassen), haken op 160–180 | 60 vrij ervoor; nooit achter de draaicirkel van de voordeur |
| Bureau | 100–130 × 50–60, h 74 | 75 erachter (stoel) |
| Tafel voor 2 | 70 × 70 min., 80 × 80 comfortabel, of Ø 80 (60–70 breedte per couvert) | 60–75 vrij achter de tafelrand per stoel |
| Wc hangend | pot 36 × 54 + voorzetwand 20 = ≈ 74 uit de muur; zithoogte 40–46 | ≥ 60 vrij ervoor (70 comfortabel); as ≥ 40 van de zijmuur (≥ 20 vrij naast de pot) |
| Lavabo hangend | 60 × 46, bovenkant op 85–90 (lavabomeubel 80 × 46) | 70 vrij ervoor |
| Fonteintje (aparte wc) | 40 × 25 | 70 vrij ervoor |
| Douche | 90 × 90 min., meestal 90 × 120 of 100 × 120 | 70 vrij aan de instap |
| Handdoekradiator | 50 × 120 (h), 12 diep, 300–500 W | 30 vrij ervoor; buiten zone 1, binnen handbereik van de douche-uitstap |
| Binnendeur | kader 83 / 73 vrije doorgang, of schuifdeur | draaicirkel vrij; ≥ 70 vrije aanloopzone aan beide kanten; draaicirkel kruist geen gebruikszone; eerste 70 achter de badkamerdeur vrij |
| Scheidingswand | 10 (metalen profielen + 2 × gyproc) | — |
| Draaicirkel voordeur | deurblad 88, naar binnen | volledig vrij gehouden; inkomzone 120 diep over de deurbreedte |

---

## Bronnen

**Logiesregels (Toerisme Vlaanderen en gemeente):**

- [Toerisme Vlaanderen: opening and operating conditions for room-based lodging](https://toerismevlaanderen.be/logiesdecreet/kamergebonden-logies)
- [BVR Logiesdecreet, appendix 1: operating norms for room-based lodging (v2023, PDF)](https://kwaliteit.toerismevlaanderen.be/sites/default/files/media/files/2022-12/BVR_LD_exploitatienormen_KamergebondenLogies_v2023.pdf)
- [Fire-safety decree for lodging, consolidated v2023 (PDF), appendix 1 table](https://kwaliteit.toerismevlaanderen.be/sites/default/files/media/files/2022-12/brandveiligheidsbesluit_logies_gecoordineerde_versie_v2023_0.pdf)
- [Explanatory note to fire-safety appendix 2 (v2023.1, PDF)](https://toerismevlaanderen.be/sites/default/files/media/files/2023-06/toelichting_brandveiligheidsnormen_Bijlage2_v2023_1.2.pdf)
- [Het Vlaams Logiesdecreet in één oogopslag (2023)](https://www.brugge.be/sites/default/files/2025-08/Logiesdecreet_LBe_TVL_2023-28-paginas.pdf)
- [City of Bruges: guide to applying for guest rooms in a single-family home (2026)](https://www.brugge.be/sites/default/files/2026-07/Gids_Gastenkamers.pdf)
- [Vlaanderen.be: permit for a change of function](https://www.vlaanderen.be/omgevingsvergunning/stedenbouwkundige-handelingen/functiewijziging)

**EPB en ventilatie:**

- [EPB-pedia: minimum required design flow, residential](https://www.vlaanderen.be/epb-pedia/technieken/ventilatie/hygienische-ventilatie/hygienische-ventilatie-nieuwbouw-en-ier-residentieel/minimaal-geeiste-ontwerpdebiet-residentieel)
- [EPB-pedia: EPB requirements for applications from 2025](https://www.vlaanderen.be/epb-pedia/epb-plichtig-toepassing-en-eisen/epb-eisentabellen-per-aanvraagjaar/epb-eisen-bij-bouwaanvraag-melding-vanaf-2025)
- [EPB-pedia: U-value when renewing or re-insulating](https://www.vlaanderen.be/epb-pedia/epb-plichtig-toepassing-en-eisen/epb-eisen/u-en-r-waarde/u-waarde-bij-vernieuwen-verbouwen-of-na-isoleren)

**Elektriciteit:**

- [Bobex: electricity in the bathroom (AREI zones)](https://www.bobex.be/nl-be/badkamerrenovatie/elektriciteit/)
- [Gamma: situation plan](https://www.gamma.be/nl/doe-het-zelf/a/situatieschema-maken)
- [Gamma: electricity symbols](https://www.gamma.be/nl/doe-het-zelf/a/symbolen-elektriciteit)
- [Elektramat: electricity symbols and their meaning](https://www.elektramat.be/kennisbank/elektriciteit-symbolen-en-hun-betekenis/)
- [Elektramat: how many sockets per room](https://www.elektramat.be/kennisbank/hoeveel-stopcontacten-per-kamer-heb-je-nodig/)

**Badkamer- en kamerindeling:**

- [FACQ: the 70 cm rule in front of bathroom fixtures](https://www.facq.be/en/private-customers/our-advice-for-your-projects/the-70-cm-rule-why-the-space-in-front-of-your-furniture-is-crucial-for-your-safety)
- [BauNetz Wissen: accessible WCs (DIN 18040)](https://www.baunetzwissen.de/bad-und-sanitaer/fachwissen/barrierefreiheit/barrierefreie-wcs-172730)
- Artikels over de planning van hotelkamers: dit zijn praktijkrichtlijnen, geen normen; de getallen zijn onderling vergeleken.
  - [Homestyler: essential dimensions for hotel guest rooms](https://www.homestyler.com/article/essential-dimensions-for-hotel-guest-rooms)
  - [Chekin: hotel room layout](https://chekin.com/en/blog/hotel-room-layout/)
  - [Casa Padrino: bedroom clearances](https://www.casa-padrino.de/en/blog/casa-padrino-news/bedroom-for-two-nightstands-clearances-walkways)

**Open punten om lokaal na te vragen:**

- de gemeentelijke regels voor daglicht en vluchtwegen, en of een vergunning nodig is;
- waar de aansluiting op de riolering zit;
- de U-waarde van de muren, met de EPB-verslaggever;
- de details van de AREI-zones, met de elektricien.